Zürih merkezindeki iki tarihi binanın ismi, Zürih’in ırkçı geçmişini hatırlattığı için tartışma konusu oldu. Zürih Şehir Meclisi, 2021 yılında “Kamusal Alanda Irkçılığın İzlerini Silme” projesi çerçevesinde, Neumarkt 13’teki “Zum Mohrenkopf” ve Niederdorfstrasse 20’deki “Zum Mohrentanz” evlerinin isimlerinin kapatılmasına karar verdi.
“Mohr” kelimesi, Afrikalılara ithafen kullanılıyor ve transatlantik köle ticaretini çağrıştırıyor. “Mohrenkopf” kelimesi ise “kara kafa” gibi bir anlama geliyor. Aslında köle ticaretinden önce, Mağripli Müslümanlar için kullanılmış. Tarihsel arka planı oldukça karmaşık olan bu sözcük, günümüzde çok nadiren kullanılıyor.
Şehir Meclisi’nin bu isimleri kapatma kararına, Zürih Anıtları Koruma Derneği itiraz etti ve mahkeme derneği haklı buldu. Dernek, bu isimlerin oldukça eskiye dayandığını; “Zum Mohrenkopf” adının 1443’te, “Zum Mohrentanz” isminin ise 1682’de kaynaklara geçtiğini ve bu isimlerin o dönemlerde kutsallık anlamı taşıdığını ileri sürdü. (Aziz Mauritius ve Teb lejyonu) Mahkeme, sözcüğün anlamının kesin olmadığını, tarihsel bir kaynak niteliği taşıyan bu işaretlerin kapatılmasının doğru olmayacağını, ancak yapıların önüne bir açıklama tabelası eklenebileceğini belirtti.
Ancak Zürih Şehir Yönetimi pes etmedi ve mahkeme kararına itiraz etti. 2023’te, bir üst mahkeme bu kez şehir yönetimini haklı buldu. Bu süreçte şehir yönetimi, isimlerin tarihsel arka planını incelemek üzere ETH’ye bir rapor hazırlattı. 125 sayfalık bu raporu da okuduğumda ayrıca bilgi vereceğim.
Bu arada tartışmanın süreceği anlaşılıyor; zira bu isimler geçmişte oldukça yaygın olarak kullanılmış. Örneğin Zürih yakınlarındaki Oberweningen kasabasının ambleminde hâlâ bir siyah kafa figürü yer alıyor. “Café Mohrenkopf” adlı bir kafe ise adını değiştirerek “Frisk Fisk” yaptı. Benzer örnekler sadece Zürih’te değil, başka şehirlerde de görülüyor. Bern’in en eski loncalarından biri olan, 1383’te kurulmuş “Zunft zum Mohren”, adını değiştirip “Zunft der Schneider” (Terziler Loncası) yaptı.
Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşarak daha fazla kişiye ulaşmasını sağlayabilirsiniz.